Zapraszamy
na strony czasopism wydawnictwa:

Nowoczesna UprawaRolnik DzierżawcaRolniczy Przegląd TechnicznyHoduj z głową bydłoHoduj z głową świnieAgroenergetyka


Sonda
Czy rosyjskie embargo pogłębi kłopoty polskiego rynku mleczarskiego?
 
Tak
Nie
Nie mam zdania


Text
Artykuł z numeru: 4/2012
Więcej troski o jare
 
Zwalczanie chorób w zbożach jarych nie zawsze jest zagadnieniem, do którego przywiązuje się należytą uwagę.
 
Ten młody liść jęczmienia jest w ok. 20% opanowany przez plamistość siatkową jęczmienia. Zdjęcie: Dreczka
 
Sroga zima jest sprawcą tego, że w bieżącym sezonie zboża jare będą uprawiane na wyjątkowo dużą i niespotykaną dotąd skalę. Mają one przynajmniej częściowo zrekompensować niedobór zbóż, jaki z pewnością czeka nasz kraj po żniwach. Wiąże się z tym także perspektywa utrzymania, a może nawet wzrostu cen skupu ziarna. Zatem warto w miarę możliwości starannie i intensywnie prowadzić zboża jare, zwłaszcza te rynkowe, bo to się powinno opłacić. Więcej uwagi należy poświęcić odpowiedniemu żywieniu roślin i zwalczaniu chorób.
 
Uszczuplają plony
 
Do najgroźniejszych chorób grzybowych atakujących źdźbła, liście oraz kłosy zbóż jarych, które zwalcza się poprzez opryskiwanie roślin fungicydami, należą: mączniak prawdziwy, rdza brunatna, rdza żółta, rdza źdźbłowa, septorioza paskowana liści, septorioza plew, brunatna plamistość liści, rdza jęczmienia, rdza koronowa owsa, plamistość siatkowa jęczmienia oraz pasiastość liści jęczmienia. Porażenie zbóż przez poszczególne choroby i ich szkodliwość jest różna na terenie Polski. W zasadzie jest to związane z lokalnym mikroklimatem. Niektóre choroby np. mączniak prawdziwy rozwijają się już w temperaturze ok. 0°C (tabela). Ten fakt sprawia, że ma on duże znaczenie niemal we wszystkich gatunkach zbóż, zarówno ozimych, jak i jarych (wyjątek stanowi owies).
Zwalczanie chorób w zbożach jarych nie zawsze jest zagadnieniem, do którego przywiązuje się należytą uwagę. Forma jara pszenicy krócej zajmuje pole niż ozima. Nie przechodzi także jesiennej wegetacji ani spoczynku zimowego. W związku z tym jest w
mniejszym stopniu narażona na atak sprawców chorób. Jednak nie oznacza to, że nie stwarzają one problemów.
 
Mniejsze problemy, ale są
 
Choroby grzybowe mogą w pszenicy jarej spowodować znaczące obniżki plonów ziarna. Spośród patogenów porażających źdźbła, liście i kłosy najgroźniejsze są: rdza brunatna i septorioza liści, a w latach o dużej ilości opadów w czerwcu i na początku lipca także fuzarioza kłosów. W zależności od nasilenia chorób i przebiegu pogody w danym rejonie, można przyjąć dwie strategie ich zwalczania fungicydami:
  • przy stosunkowo małej presji chorób wykonać jeden zabieg do ochrony górnych liści i kłosa w fazie liścia flagowego (BBCH 45-49);
  • silnie rozwinięte łany przy deszczowej pogodzie w maju chronić dwa razy: pierwszy zabieg na początku strzelania w źdźbło (BBCH 31-32), połączony ze stosowaniem regulatora wzrostu; drugi zabieg w fazie liścia flagowego (BBCH 45-49). W razie deszczowej pogody w czasie kwitnienia pszenicy uprawianej po kukurydzy, należy wykonać oprysk przeciwko fuzariozie kłosów.
Przy planowaniu strategii zwalczania chorób fungicydami trzeba mieć na uwadze to, że rozwój pszenicy jarej przebiega szybko. Rośliny w fazę strzelania w źdźbło wchodzą już po 24 dniach od pełni krzewienia, a dojrzałość woskową uzyskują po 34 dniach od początku kłoszenia. Dlatego przy wyborze jednego zbiegu należy sięgać po fungicydy o długotrwałym działaniu. Na północy kraju i wszędzie tam, gdzie pszenica jara dojrzewa późno, do ostatnich zabiegów nie stosować fungicydów z grupy strobiluryn.
 
Często wystarcza jeden zabieg
 
Jęczmień jary jest atakowany przez wiele chorób grzybowych, które obniżają plony ziarna i pogarszają jego jakość. Najgroźniejsze z nich to: łamliwość źdźbła, mączniak prawdziwy, fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni, rdza jęczmienia, rdza źdźbłowa, plamistość siatkowa liści, rynchosporioza, fuzarioza kłosów i czerń kłosów. Nasilenie chorób i ich szkodliwość zależy od wielu czynników. Obok genetycznej odporności danej odmiany na choroby dużą rolę odgrywa ilość opadów i przebieg temperatury.
Przy suchej pogodzie w kwietniu i na początku maja odmiany o wysokiej zdrowotności uprawiane po dobrych przedplonach wystarczy raz opryskać fungicydami w fazie od 2. kolanka do pełni strzelania w źdźbło (BBCH 32-35). Natomiast w sezonach z mokrą wiosną, gdy presja chorób grzybowych jest duża, konieczne są dwa zabiegi: pierwszy w fazie 1.-2. kolanka (BBCH 31-32) i drugi na krótko przed kłoszeniem (BBCH 45-55). Drugi zabieg jest wskazany przy dużym zagrożeniu ze strony rynchosporiozy i plamistości siatkowej.
Producenci ziarna na cele browarne powinni pamiętać, że słodownie szczególną uwagę zawracają na ewentualne porażenie ziarna przez choroby fuzaryjne. Dlatego w razie deszczowej pogody w czerwcu, należy wykonać zabieg fungicydem ograniczającym sprawców fuzariozy kłosa. Ważną sprawą jest to, aby ochronę przeprowadzić tuż po wystąpieniu pierwszych objawów chorobowych. W drugiej połowie wiosny, kiedy temperatura w ciągu dnia często przekracza 20-30°C, to w łanie jest jeszcze o kilka do kilkanaście stopni cieplej. Wtedy najlepszą porą do wykonania zabiegów fungicydowych jest późne popołudnie oraz noc lub wczesny ranek.
 
Pomogą ustalić zasadność
 
Decyzji o przeprowadzeniu zabiegów ochrony plantacji fungicydami nie powinno się podejmować pochopnie. Bardzo pomocne mogą się tu okazać orientacyjne progi ekonomicznej szkodliwości. Warto pamiętać, że przy okazji zwalczania sprawcy najważniejszej w danym momencie choroby, ogranicza się też inne grzyby chorobotwórcze, które akurat są obecne na roślinie. Może ona być jednocześnie porażona przez kilku sprawców. Dlatego powinno się zastosować taki fungicyd, który w dużym stopniu lub całkowicie zredukuje obecność chorób.
Progi ekonomicznej szkodliwości dla poszczególnych patogenów zbóż są różne i zależą nawet od fazy rozwojowej rośliny uprawnej. W fazie krzewienia odsetek porażonych roślin przez mączniaka prawdziwego i septoriozę paskowaną liści jest dosyć wysoki, bo wynosi odpowiednio 70 i 50%. W tej samej fazie rozwojowej porażenie roślin brunatną plamistością liści na poziomie 5% już powoduje przekroczenie progu szkodliwości. Dla septoriozy paskowanej liści graniczna wartość porażenia wynosi 12%.
Wraz ze wzrostem roślin decyzję o zastosowaniu ochrony chemicznej uzasadnia opanowanie przez septoriozę liści 10-20% powierzchni liścia podflagowego oraz 5-10% liścia flagowego lub nawet tylko 1% liści z owocnikami septoriozy paskowanej liści albo septoriozy plew.
Z kolei w fazie końca kwitnienia lub dojrzałości wodnej ziarna zaledwie 1% powierzchni plew opanowanej przez mączniaka prawdziwego, septoriozę plew, rdzę żółtą i fuzariozę kłosów, stanowi próg ekonomicznej szkodliwości porażenia pszenicy.
W przypadku chorób podstawy źdźbła decydujące znaczenie dla efektywności stosowanej ochrony, ma podjęcie decyzji o przeprowadzeniu zabiegu opryskiwania najpóźniej do fazy 2. kolanka. Próg ekonomicznej szkodliwości dla łamliwości źdźbła i fuzaryjnej zgorzeli podstawy źdźbła wynosi 25% roślin porażonych w fazie końca krzewienia oraz na początku strzelania w źdźbło (BBCH 29-30). Później, tj. w fazie 1. i 2. kolanka obniża się on do 20%. 
 
Mirosław Dreczka
Nowoczesna Uprawa
 


Komentarze
Dodaj komentarz
Zobacz wszystkie komentarze
 
© 2013 copyright APRA, wszelkie prawa zastrzeżone